EU บุกโจมตี Big Tech 2026: ปรับ Apple €500 ล้าน Meta €200 ล้าน ขณะทรัมป์ขู่ตอบโต้ — สงครามกฎหมายดิจิทัลที่เดิมพันด้วยอนาคตอินเทอร์เน็ตโลก

14 มีนาคม 2569 18:55 5 min read

สหภาพยุโรปเปิดฉากการบังคับใช้กฎหมายดิจิทัลครั้งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์ เมื่อ Digital Markets Act (DMA) หรือ 'กฎหมายตลาดดิจิทัล' เปลี่ยนจากตัวอักษรในกระดาษสู่การลงโทษจริงในปี 2026 Apple ถูกปรับ 500 ล้านยูโร และ Meta ถูกปรับ 200 ล้านยูโร รวมกว่า 700 ล้านยูโร (ราว 25,000 ล้านบาท) ส่งสัญญาณว่ายุโรปจะไม่ยอมปล่อยให้บริษัทเทคโนโลยียักษ์ใหญ่จากสหรัฐฯ ผูกขาดตลาดดิจิทัลอีกต่อไป

ธงสหภาพยุโรปโบกสะบัดหน้าอาคาร European Parliament กรุงบรัสเซลส์ — ศูนย์กลางอำนาจในการควบคุมบริษัทเทคโนโลยีโลก

DMA คืออะไร และทำไมจึงสั่นสะเทือนวงการ Big Tech?

Digital Markets Act (DMA) เป็นกฎหมายของสหภาพยุโรปที่มีผลบังคับใช้ตั้งแต่ปี 2023 โดยมีเป้าหมายเพื่อทำให้ตลาดดิจิทัลมีความเป็นธรรมและแข่งขันได้มากขึ้น กฎหมายนี้กำหนดให้บริษัทเทคโนโลยีขนาดใหญ่ที่ถูกจัดประเภทเป็น Gatekeeper หรือ 'ผู้คุมประตู' จะต้องปฏิบัติตามข้อบังคับเข้มงวดจำนวนมาก

บริษัทที่ถูกจัดว่าเป็น Gatekeeper ได้แก่ Apple, Google (Alphabet), Meta, Amazon, Microsoft และ ByteDance โดยมีเกณฑ์คือต้องมีรายได้รายปีเกิน 7.5 พันล้านยูโร มูลค่าตลาดเกิน 75 พันล้านยูโร และมีผู้ใช้งานรายเดือนในสหภาพยุโรปมากกว่า 45 ล้านคน หากละเมิด DMA สามารถถูกปรับสูงสุดถึง 10% ของรายได้ทั่วโลก และ 20% สำหรับการละเมิดซ้ำ

Apple ทำผิดอะไร? ถูกปรับ 500 ล้านยูโร

คณะกรรมาธิการยุโรปพบว่า Apple ละเมิด DMA ในประเด็น Anti-Steering หรือการขัดขวางไม่ให้นักพัฒนาแอปบอกผู้ใช้งานเกี่ยวกับทางเลือกที่ถูกกว่าหรือดีกว่านอก App Store ภายใต้ DMA นักพัฒนาแอปที่แจกจ่ายผ่าน App Store ของ Apple ควรสามารถแจ้งให้ลูกค้าทราบ โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย เกี่ยวกับข้อเสนอทางเลือกนอก App Store และนำพวกเขาไปยังข้อเสนอเหล่านั้นได้

แต่ Apple ยังคงกีดกันสิทธิ์ดังกล่าว ส่งผลให้นักพัฒนาแอปและผู้บริโภคไม่สามารถเข้าถึงทางเลือกที่ราคาถูกกว่าหรือบริการที่ดีกว่าจากตลาดภายนอกได้ Apple ถูกให้เวลา 60 วันในการแก้ไขพฤติกรรม ก่อนหน้านี้ Apple ได้ปรับเปลี่ยนนโยบายบางส่วนหลังจากถูกกดดัน แต่คณะกรรมาธิการยุโรปตัดสินว่ายังไม่เพียงพอ

สัญลักษณ์แอปพลิเคชันบน iPhone — Apple ถูกปรับ 500 ล้านยูโรจากการขัดขวางนักพัฒนาแอปไม่ให้แนะนำทางเลือกนอก App Store

Meta ผิดอะไร? ถูกปรับ 200 ล้านยูโร จากโมเดล 'จ่ายเงินหรือยอมให้ติดตาม'

สำหรับ Meta ปัญหาอยู่ที่โมเดลธุรกิจที่บังคับให้ผู้ใช้ Facebook และ Instagram เลือกระหว่างสองทางเท่านั้น คือ (1) ยอมรับการโฆษณาแบบ Personalized ที่ใช้ข้อมูลส่วนตัวของตนเอง หรือ (2) จ่ายเงินสมัครสมาชิกเพื่อไม่ถูกติดตาม คณะกรรมาธิการยุโรปตัดสินว่าโมเดลนี้ไม่สอดคล้องกับ DMA เพราะไม่ได้ให้ผู้ใช้ทางเลือกที่แท้จริงในการใช้บริการที่ใช้ข้อมูลส่วนตัวน้อยกว่าโดยไม่ต้องจ่ายเงิน

หลังจากถูกปรับ Meta ได้เจรจากับคณะกรรมาธิการยุโรปและตกลงที่จะเสนอทางเลือกที่สามให้แก่ผู้ใช้งาน โดยผู้ใช้สามารถเลือกใช้บริการโดยเห็นโฆษณาที่ไม่ได้ใช้ข้อมูลส่วนตัวเชิงลึกได้ โมเดลใหม่นี้เริ่มใช้งานในเดือนมกราคม 2026 ท่ามกลางการเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิดของคณะกรรมาธิการ

ทรัมป์ขู่ตอบโต้: 'เราจะตอบสนองทันทีและรุนแรง'

ปฏิกิริยาจากวอชิงตันมาอย่างรวดเร็ว เมื่อโดนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีสหรัฐฯ ประกาศว่าจะตอบโต้ 'ทันทีและรุนแรง' หากสหภาพยุโรปยังคงเดินหน้าบังคับใช้กฎหมายดิจิทัลที่ทรัมป์มองว่าเป็นการ 'เลือกปฏิบัติ' ต่อบริษัทสหรัฐฯ รัฐบาลทรัมป์ระบุว่า DMA และ DSA (Digital Services Act) เป็นรูปแบบหนึ่งของ 'การเซ็นเซอร์' และเรียกร้องให้สหภาพยุโรปแก้ไขกฎหมายเหล่านี้

อดีตคณะกรรมาธิการยุโรปออกมาปกป้องกฎหมายดิจิทัล โดยระบุว่า DMA และ DSA ไม่ได้มีเป้าหมายต่อต้านสหรัฐฯ แต่เป็นการปกป้องผู้บริโภคและส่งเสริมการแข่งขันในตลาด อย่างไรก็ตาม สงครามการค้าและสงครามกฎระเบียบระหว่างสองมหาอำนาจกำลังเข้มข้นขึ้นในช่วงต้นปี 2026

60+ คดีและยังไม่หยุด: การสืบสวนที่กำลังดำเนินต่อไป

นอกจาก Apple และ Meta แล้ว สหภาพยุโรปยังมีการสืบสวนที่กำลังดำเนินอยู่มากกว่า 60 คดีต่อบริษัทเทคโนโลยีขนาดใหญ่ ซึ่งรวมถึง:

Google ถูกสืบสวนเรื่องการใช้เนื้อหาจากเว็บผู้เผยแพร่เพื่อฝึก AI โดยไม่ได้รับอนุญาตและไม่จ่ายค่าตอบแทน
Meta ถูกตรวจสอบว่าขัดขวางนักพัฒนา AI คู่แข่งในการเข้าถึง WhatsApp
X (Twitter) ถูกปรับ 120 ล้านยูโรจากการละเมิด DSA เรื่องความโปร่งใส
Amazon และ Microsoft อยู่ในขอบข่ายการตรวจสอบเกี่ยวกับแนวปฏิบัติบน Marketplace และ Azure
Google ถูกปรับ 2.95 พันล้านยูโรจากการบิดเบือนการแข่งขันในธุรกิจ AdTech

การประชุมเทคโนโลยีและกฎหมายดิจิทัล — สหภาพยุโรปกำลังเดินหน้าบังคับใช้กฎหมายที่เข้มงวดที่สุดต่อบริษัทเทคโนโลยีโลก

ผลกระทบต่อผู้บริโภคทั่วโลก รวมถึงไทย

แม้ DMA จะบังคับใช้เฉพาะในสหภาพยุโรป แต่ผลกระทบแพร่กระจายไปทั่วโลก เพราะบริษัทเทคโนโลยีมักปรับเปลี่ยนนโยบายระดับโลกเพื่อให้สอดคล้องกับกฎหมายยุโรป ผู้ใช้งาน iPhone ทั่วโลกได้รับประโยชน์จาก App Store ที่เปิดกว้างขึ้นบางส่วน ผู้ใช้ Facebook และ Instagram มีทางเลือกด้านความเป็นส่วนตัวมากขึ้น และนักพัฒนาแอปมีอิสระในการบอกผู้ใช้เกี่ยวกับทางเลือกราคาถูกกว่า

สำหรับประเทศไทย แม้จะยังไม่มีกฎหมายในลักษณะเดียวกับ DMA แต่ผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายดิจิทัลหลายคนมองว่าไทยควรศึกษาแนวทางของสหภาพยุโรปในการกำกับดูแลแพลตฟอร์มดิจิทัล เพื่อปกป้องทั้งผู้บริโภคและนักธุรกิจท้องถิ่น

มองไปข้างหน้า: 2026 คือปีแห่งการตัดสินชะตาดิจิทัล

ปี 2026 จะเป็นปีทดสอบสำคัญว่า DMA จะสามารถเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมของบริษัทเทคโนโลยีได้จริงหรือไม่ หรือบริษัทเหล่านั้นจะหาช่องโหว่ในการปฏิบัติตามกฎหมายอย่างเป็นรูปแบบแต่ไม่เปลี่ยนแปลงจริงๆ ท่ามกลางแรงกดดันทางการเมืองจากรัฐบาลทรัมป์ที่อาจนำมาสู่การเจรจาลับหรือข้อตกลงการค้าที่ส่งผลต่อการบังคับใช้กฎหมายดิจิทัลในที่สุด

สิ่งที่แน่ชัดคือ สงครามระหว่างบริษัทเทคโนโลยียักษ์ใหญ่และรัฐบาลยุโรปจะดุเดือดยิ่งขึ้นในปีนี้ และผลลัพธ์จะกำหนดรูปแบบของอินเทอร์เน็ตที่ผู้คนทั่วโลกใช้งานในทศวรรษข้างหน้า